Namen noemen

Een treffend Joods gezegde luidt: ‘zolang je naam wordt genoemd, leef je voort’. Dit is wat deze tentoonstelling doet en beoogt: de namen van de Joodse Harlingers noemen, hun verhalen vertellen en daarmee hun bestaan bevestigen.

We horen vaak over de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog in de grote steden, over de vervolging van de Joden en vernietigingskampen. Maar wat gebeurde er hier, in Harlingen? Hoe raakte de Holocaust onze Joodse stadgenoten? Wie waren zij? Waar woonden zij? Hoe zag hun leven eruit vóór de oorlog? En wat hebben zij tijdens de oorlog in Harlingen meegemaakt? Deze tentoonstelling geeft een gezicht aan de mensen die ooit deel uitmaakten van onze samenleving maar hieruit werden weggerukt.

Een centrale plek in de tentoonstelling neemt het verhaal van de Stolpersteine in, de struikelstenen. Dat zijn de kleine, met messing beklede herdenkingsstenen die in trottoirs voor de laatste woonplaats van Holocaustslachtoffers worden gelegd. Elke steen draagt de naam, de geboortedatum en het lot van de persoon die werd vervolgd of vermoord door de Nazi’s. Het project werd bedacht door de Duitse kunstenaar Gunter Demnich, die het over heel Europa uitrolde.

Ook in Harlingen liggen talloze struikelstenen. Elke steen vertegenwoordigt een leven dat tragisch werd afgebroken. De stenen bieden in de stad een tastbare manier om de Joodse stadgenoten te herinneren en respect te betuigen. In de tentoonstelling wordt aan de hand van de stenen de geschiedenis van de gedeporteerde inwoners verteld en draagt op die manier bij aan het creëren van bewustzijn: namelijk van de impact van de Holocaust op de Harlinger gemeenschap.

Onlangs werd in de bibliotheek, naast het museum, een monument onthuld in de vorm van een stukje treinrails. Het herinnert aan de 110 Friese mannen die omkwamen in concentratiekamp Neuengamme. Het bevindt zich op de vide boven Boekhandel van der Velde.

Educatief project

De tentoonstelling is geënt op het project dat Sue Smeding en Willard van Grootveld vorig jaar hebben opgezet en toen als tentoonstelling was te zien in Milûk. Doel was om schoolkinderen te laten kennisnemen van de verhalen van de gedeporteerde stadgenoten en de moeilijke keuzes waar mensen in oorlogstijd voor staan.

De tentoonstelling ‘Oorlogstijd’ is geopend voor alle bezoekers van het museum. Voor eventuele groepsbezoeken en educatieve projecten kunt u contact opnemen met Wiegerina van der Meer, via museum@harlingen.nl.